Is valbeveiliging verplicht op een dak? Vanaf welke hoogte en wat je nodig hebt

Of je valbeveiliging nodig hebt, hangt minder af van de klus dan van de hoogte en van wat er onder je ligt. Daarom begin ik daar.

Vanaf welke hoogte is valbeveiliging verplicht?

Het Arboportaal van de overheid noemt 2,50 meter. Kun je van 2,50 meter of hoger vallen, dan werk je op hoogte en moet de werkgever maatregelen nemen. Lager werk is daarmee niet vrij. Ligt er onder je water of een weg, of steekt er iets uit waar je op kunt vallen, dan horen er ook onder de 2,50 meter maatregelen bij. Valgevaar hoort hoe dan ook in de RI&E, de risico-inventarisatie van het bedrijf.

Die regels gelden voor werk. Klus je aan je eigen huis, dan legt niemand je iets op. Maar de dakgoot van een gewoon huis hangt al snel hoger dan 2,50 meter, dus ik zou zelf dezelfde grens aanhouden.

Werk je in België, dan gelden de Belgische regels uit de codex over het welzijn op het werk. Je preventieadviseur weet wat daar voor jouw dak geldt.

Eerst een leuning, dan pas een harnas

Bij valgevaar kies je eerst voor collectieve beveiliging. Dat is iets dat iedereen op het dak beschermt, zonder dat ieder zelf iets hoeft te doen. Op een dak is dat randbeveiliging: een hekwerk langs de dakrand. Pas als dat niet kan, ga je over op persoonlijke valbeveiliging met een harnas. Dat is ook mijn eigen voorkeur. Een leuning werkt altijd, een harnas alleen als je goed aangehaakt bent.

Welke randbeveiliging bij een plat of schuin dak past, lees je in dakrandbeveiliging: welke soort past bij jouw dak. Alle systemen staan bij dakrandbeveiliging. Werk je alleen aan de goot, dan sta je op een rolsteiger met leuningen ook beveiligd zonder harnas; zie de rolsteigers.

Wat heb je nodig voor persoonlijke valbeveiliging?

Een harnas alleen beveiligt niets. Het werkt pas als ketting, en elk deel heeft zijn eigen norm:

• Harnas (EN 361). Dit draag je om je lichaam. Het vangt je op bij een val. Zie de valharnassen.
• Lijn met valdemper (EN 355) of een valstopblok (EN 360). Dat is de verbinding tussen jou en het ankerpunt, en die remt de val af. Zie lijnen en touwen.
• Ankerpunt (EN 795). Het punt waar je aan vast zit. Er zijn vaste ankerpunten en tijdelijke, zoals een rand-ankerpunt voor de dakrand. Zie verankering.
• Karabijnhaken (EN 362). Daarmee maak je de verbindingen.

Wil je niet zelf combineren, neem dan een valbeveiligingsset. Er zijn sets die speciaal voor daken zijn samengesteld, met een harnas, een meelopende valstop op een lijn (EN 353-2) en een ankerpunt erbij.

Waar moet een ankerpunt aan voldoen?

Een ankerpunt moet aan EN 795 voldoen. Een tijdelijk ankerpunt dat je meeneemt en weer weghaalt, is type B. Het belangrijkste zit in de ondergrond: die moet de klap van een val kunnen opvangen. Een schoorsteen of een dakgoot is geen ankerpunt. Gebruik alleen een aanhaakpunt dat daarvoor gemaakt is.

Denk ook aan de ruimte onder je. Een lijn met valdemper rekt uit voordat hij je stopt. In de handleiding staat hoeveel vrije ruimte je onder je nodig hebt. Op een laag dak is die er soms niet, en dan kies ik liever een valstopblok.

Hoe lang gaat een valharnas mee?

Dat bepaalt de fabrikant. Edge zegt bijvoorbeeld dat zijn harnassen bij goed gebruik en onderhoud tot 10 jaar na ingebruikname meegaan, met een maximum van 12 jaar na de productiedatum. Bij andere merken staat het in de handleiding. Heeft het harnas een val opgevangen of is de valdemper geactiveerd, dan haal je het uit gebruik.

Kijk je spullen voor elk gebruik na. Let op sneden en rafels in band of touw, op brand- of chemische plekken en op haken die vervormd zijn of vastzitten. De fabrikanten van onze harnassen schrijven voor om ze minstens één keer per jaar door een deskundige te laten keuren en die keuring te noteren. Meer over veilig werken op hoogte in het algemeen staat in veilig werken op hoogte.

Veelgestelde vragen over valbeveiliging op het dak