Vanaf welke hoogte is valbeveiliging verplicht? De regels bij werk en in huis

Ik krijg deze vraag vaak van klanten die een rolsteiger of dakrandbeveiliging bestellen voor een klus waar personeel bij is. Er lopen twee regelingen door elkaar. Het Arbobesluit gaat over werk op hoogte, het Besluit bouwwerken leefomgeving over de vaste hekken van een gebouw. Hieronder zet ik ze apart, met de artikelen erbij, zodat je het zelf kunt nalezen.

Werk op hoogte: 2,5 meter volgens het Arbobesluit

Volgens artikel 3.16 van het Arbobesluit is er in elk geval valgevaar als je 2,5 meter of meer kunt vallen. Het gaat om hoe diep je valt, dus van de vloer waarop je staat tot de grond eronder. Bij een opening in de vloer is er altijd valgevaar, hoe diep die ook is. Dat geldt ook als er iets anders is dat het gevaar groter maakt.

Onder de 2,5 meter ben je er niet zomaar vanaf. De werkgever moet in de risico-inventarisatie nagaan of er toch een kans is om te vallen, en dan ook maatregelen nemen.

Is er valgevaar, dan kijk je eerst of het werk op een veilige steiger of werkvloer kan, of met een hekwerk of leuning langs de rand. Een leuning telt pas mee als hij tot minstens 1 meter boven je werkvloer beschermt. Lukt dat echt niet, dan mag je een vangnet of een harnas met vanglijn gebruiken. De wet zegt er ook bij dat bescherming van iedereen samen voorgaat op bescherming van één persoon.

Ladder, rolsteiger of dak: wat betekent het in de praktijk?

Een ladder of trap mag je volgens artikel 7.23 alleen als werkplek gebruiken als het risico klein is. Daarbij moet het werk kort duren, of laat de plek geen andere oplossing toe. Een lamp vervangen of een stuk dakgoot nakijken kan dus van een ladder. Een gevel schilderen niet, daar hoort een rolsteiger bij. Neem je toch de ladder, zet hem dan goed neer. Hoe dat gaat, lees je in ladder veilig opstellen.

Op een rolsteiger zijn de leuningen en kantplanken je valbeveiliging. Het lastige moment is het opbouwen, want dan sta je even op een platform zonder leuning. Daarvoor zijn er voorloopleuningen. Die zet je vanaf het platform eronder al op hun plek, zodat je boven nooit zonder leuning staat. Meer daarover lees je in valbeveiliging op een steiger.

Op een dak zit je meestal al snel boven de 2,5 meter. Werk je langs de rand van een plat dak, dan is dakrandbeveiliging de eerste keus, omdat die iedereen op het dak beschermt. Wat er voor daken precies geldt, staat in is valbeveiliging verplicht op een dak. Wat het kost, zet ik op een rij in wat kost valbeveiliging voor een dak.

Balkon, dakterras en vide: het Besluit bouwwerken leefomgeving

Zoek je hoe hoog een vast hek of balustrade moet zijn, dan heb je niet het Arbobesluit nodig maar het Besluit bouwwerken leefomgeving. Dat heeft op 1 januari 2024 het Bouwbesluit vervangen. Bij nieuwbouw moet een vloer een vaste afscheiding hebben als de rand meer dan 1 meter hoger ligt dan de grond of vloer eronder (artikel 4.20). Die afscheiding is minstens 1 meter hoog, en minstens 1,2 meter als de vloer meer dan 13 meter hoog ligt (artikel 4.21).

Voor een bestaand gebouw zijn de eisen lichter. Daar hoort er een afscheiding te zijn als de rand meer dan 1,5 meter hoger ligt, en is 0,9 meter hoog genoeg (artikelen 3.15 en 3.16). Deze regels gaan over het gebouw zelf. Werk je op een plat dak zonder hek, dan geldt voor het werk gewoon het Arbobesluit.

En als je thuis zelf klust?

Het Arbobesluit gaat over werk. Klus je aan je eigen huis, dan geldt het niet voor jou. Ik zou de 2,5 meter dan toch als grens aanhouden, want een val van die hoogte loopt niet beter af omdat je voor jezelf bezig bent. Boven die hoogte werk ik liever vanaf een rolsteiger dan vanaf een ladder.

Veelgestelde vragen over valbeveiliging en hoogte